ਭਾਰਤੀ ਫੋਟੋ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿੱਗਜ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਰਘੂ ਰਾਏ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਫਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ। ਉਹ 83 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਨਾਲ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖਲਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
ਰਘੂ ਰਾਏ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ।
18 ਦਸੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਝੰਗ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਰਘੂ ਰਾਏ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ' ਤੋਂ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1982 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ 'ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ' ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਵੱਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ 'ਮੈਗਨਮ ਫੋਟੋਜ਼' ਦੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈਨਰੀ ਕਾਰਟੀਅਰ-ਬ੍ਰੇਸਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਰਘੂ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿੱਥੇ 1984 ਦੀ ਭੋਪਾਲ ਗੈਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਅਣਦੇਖੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਇੰਡੀਆ: ਰਿਫਲੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਇਨ ਕਲਰ' ਅਤੇ 'ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ' ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ:
2017: ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ 'ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ'।
2019: ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਬਿਊਕਸ-ਆਰਟਸ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਵਾਰਡ।
1992: ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 'ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਆਫ਼ ਦ ਈਅਰ' ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
ਰਘੂ ਰਾਏ ਦਾ ਜਾਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦਾ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਅੱਖ ਦਾ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ।
